Przypowieść o dzierżawcach winnicy to jedna z najbardziej przejmujących i wielowymiarowych opowieści, którą Jezus przekazał swoim słuchaczom. Znajdziemy ją w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza, a jej zrozumienie jest kluczowe dla pojmowania głębi Bożego planu zbawienia i ludzkiej reakcji na Jego miłość. Ta historia, choć prosta w swojej narracji, kryje w sobie bogactwo symboliki i teologicznych prawd, które wciąż rezonują w sercach wierzących.
Przypowieść o dzierżawcach winnicy: Klucz do zrozumienia Bożej cierpliwości i ludzkiego odrzucenia
- Przypowieść znajduje się w Ewangeliach Mateusza (Mt 21, 33-46), Marka (Mk 12, 1-12) i Łukasza (Łk 20, 9-19).
- Symbolizuje historię zbawienia, ukazując Boga jako cierpliwego Gospodarza i Izrael jako winnicę.
- Dzierżawcy to przywódcy religijni Izraela, którzy odrzucili proroków (sługi) i samego Jezusa (umiłowanego syna).
- Jezus zapowiada odebranie Królestwa Bożego niewiernym i powierzenie go tym, którzy wydadzą owoce.
- Kluczowe przesłanie to odrzucenie Mesjasza, który staje się kamieniem węgielnym nowego Ludu Bożego.
- Przypowieść jest wezwaniem do odpowiedzialności za Boże dary i ostrzeżeniem przed pychą.
Przypowieść o dzierżawcach winnicy, choć obecna w trzech różnych Ewangeliach synoptycznych, zawsze pozostaje w tym samym, głębokim kontekście. Jej przesłanie jest tak doniosłe, że Jezus uznał za stosowne powtórzyć je w różnych momentach swojej publicznej działalności, kierując je do tych, którzy mieli największy wpływ na duchowe życie Izraela.
Konkretne fragmenty biblijne, w których możemy odnaleźć tę przypowieść, to:
- Ewangelia według św. Mateusza, rozdział 21, wersety od 33 do 46 (Mt 21, 33-46).
- Ewangelia według św. Marka, rozdział 12, wersety od 1 do 12 (Mk 12, 1-12).
- Ewangelia według św. Łukasza, rozdział 20, wersety od 9 do 19 (Łk 20, 9-19).
Jezus skierował tę przypowieść bezpośrednio do arcykapłanów i starszych ludu, którzy przybyli do Niego z pytaniem o Jego autorytet. Rozpoznając w opowieści odbicie własnych działań i postaw, poczuli się głęboko zranieni i zdemaskowani. Kontekst starotestamentowy jest tu niezwykle istotny. Jezus nawiązuje do "Pieśni o winnicy" z Księgi proroka Izajasza (Iz 5, 1-7), gdzie prorok opisuje Boga jako gospodarza, który zasadził winnicę, otoczył ją murem, wykopał tłocznię i zbudował wieżę, a następnie oddał ją w dzierżawę Izraelitom. Winnica w Starym Testamencie była potężnym symbolem narodu wybranego, Izraela, powierzonego opiece Bożych przywódców. Niestety, zamiast rodzić dobre winogrona, rodziła dzikie owoce, co symbolizowało niewierność ludu wobec Boga.
Ta ewangeliczna opowieść jest niezwykle bogata w alegorie. Każda postać i każdy element mają swoje głębokie znaczenie teologiczne, które odsłania przed nami kolejne warstwy Bożego przesłania.
Gospodarz winnicy to oczywiście symbol Boga Ojca. Jego działania sadzenie winnicy, ogrodzenie jej, kopanie tłoczni, budowanie wieży ukazują troskę, przygotowanie i wysiłek, jaki Bóg włożył w stworzenie swojego ludu i przygotowanie mu wszystkiego, co potrzebne do życia. To obraz Boga cierpliwego, miłosiernego, który daje człowiekowi wolność i czas na odpowiedź.
Winnica w tej przypowieści ma podwójne znaczenie. W pierwotnym kontekście symbolizuje naród Izraela, powierzony pieczy jego przywódców religijnych. Jednakże, patrząc szerzej, winnica może oznaczać całe Królestwo Boże, a w czasach nowotestamentowych Kościół, czyli wspólnotę wierzących. Współcześnie, możemy ją odnieść także do świata, a nawet do życia i indywidualnych darów, które Bóg powierza każdemu z nas, oczekując, że przyniesiemy z nich dobre owoce.
Przewrotni dzierżawcy, w historycznym kontekście przypowieści, to arcykapłani i starsi ludu Izraela. Byli oni odpowiedzialni za prowadzenie narodu wybranego, ale zamiast troszczyć się o Boże sprawy, kierowali się własnymi interesami i odrzucali Boże wskazania. Współcześnie, symbolizują oni wszystkich ludzi, którzy świadomie odrzucają Bożą wolę, lekceważą Jego dary i próbują przejąć kontrolę nad tym, co w rzeczywistości należy do Boga.
Słudzy, których gospodarz wysyła do dzierżawców, reprezentują starotestamentowych proroków. Bóg nieustannie posyłał swoich wysłanników, aby przypominali ludowi o przymierzu i wzywali do nawrócenia. Niestety, prorocy często byli prześladowani, kamienowani i zabijani. Umiłowany syn, którego gospodarz wysyła jako ostatniego, to jednoznacznie Jezus Chrystus. Jego śmierć "poza winnicą" jest symbolicznym odniesieniem do ukrzyżowania Jezusa poza murami Jerozolimy. Dramatyzm tej części przypowieści podkreśla ostateczne odrzucenie Bożego Syna przez tych, którym powierzono winnicę.
Ta przypowieść jest nie tylko opowieścią symboliczną, ale stanowi swoiste streszczenie całej historii zbawienia. Jest ona również kluczową zapowiedzią wydarzeń paschalnych, które miały niedługo nastąpić.
Jezus w przypowieści mówi o tym, że dzierżawcy, widząc syna, postanowili go zabić, aby przejąć dziedzictwo. To odrzucenie Mesjasza przez budujących miało jednak paradoksalny skutek stało się fundamentem nowego Ludu Bożego. Jezus nawiązuje tu do Psalmu 118, mówiąc:
Kamień, który odrzucili budujący, stał się kamieniem węgielnym.
Ten odrzucony kamień to właśnie On sam, Mesjasz, który mimo ludzkiego odrzucenia, staje się fundamentem Kościoła, nowego przymierza.
Konsekwencją niewierności dzierżawców jest zapowiedź "odebrania Królestwa" i powierzenia go "innym rolnikom". Oznacza to, że Królestwo Boże nie jest zarezerwowane wyłącznie dla narodu wybranego w jego dotychczasowej formie. Zbawienie staje się otwarte dla pogan i dla tych spośród Żydów, którzy uwierzą w Chrystusa. Ci "inni rolnicy" to ci, którzy przyjmą Boże dary z wdzięcznością i będą wydawać właściwe owoce.
Ta obietnica jest skierowana do wszystkich narodów, które staną się częścią "nowych dzierżawców" Królestwa Bożego. Są to ci, którzy otworzą swoje serca na Ewangelię i będą żyć zgodnie z Bożymi przykazaniami, przynosząc owoce sprawiedliwości, miłości i pokoju.
Przypowieść o dzierżawcach winnicy ma niezwykle osobisty wymiar. Jest ona nieustannym wezwaniem do refleksji nad własnym życiem i nad tym, jak odnosimy się do darów, które otrzymaliśmy od Boga.
Każdy z nas jest wezwany do odpowiedzialności za Boże dary. Nasze życie, wiara, talenty, czas wszystko to jest powierzone nam przez Boga, który oczekuje, że będziemy dobrymi zarządcami. Mamy przynosić owoce nie tylko dla siebie, ale także dla innych. Te owoce to czyny miłości, sprawiedliwości, przebaczenia i budowania wspólnoty.
Powinniśmy uważać na "syndrom dzierżawcy". Jest to pokusa pychy, egoizmu, chęci posiadania i kontrolowania wszystkiego, co w rzeczywistości należy do Boga. To postawa, która prowadzi do odrzucenia Bożego panowania w naszym życiu i do życia w iluzji, że jesteśmy panami samych siebie.
Przypowieść o dzierżawcach winnicy jest ponadczasowa. Jej przesłanie pozostaje niezwykle aktualne dla współczesnych chrześcijan, przypominając nam o naszej relacji z Bogiem i o odpowiedzialności, która z niej wynika.
Ta krótka opowieść Jezusa w niezwykły sposób streszcza całą historię zbawienia. Od momentu, gdy Bóg powierzył swój lud prorokom, przez odrzucenie i zabójstwo Chrystusa, aż po ustanowienie nowego przymierza i otwarcie zbawienia dla wszystkich narodów. Jest to historia Bożej cierpliwości i ludzkiej niewdzięczności, ale także triumfu Bożej miłości nad ludzkim grzechem.
Największym paradoksem tej przypowieści jest to, że Bóg, nawet z największego zła, jakim było zabójstwo Jego umiłowanego Syna, potrafi wyprowadzić największe dobro zbawienie dla wszystkich narodów. To świadectwo nieskończonej mądrości i miłosierdzia Boga, który nawet w obliczu ludzkiego odrzucenia, nie przestaje kochać i oferować ratunek.
